ملک مشاع

ملک مشاع (مشارکتی) چیست؟

ملک مشاع (مشارکتی) چیست؟

مِلکِ مُشاع ، دراصطلاح به معنی سرزمین بخش نشده‌ای است که میان دو یا چند تن مشترک باشد و مالکین مشاعی در مال شریک می‌باشند بدون اینکه متصرفات آنان مشخص باشد. مشاع در مقابل مفروز (به معنای جداکرده شده‌است که مالکان و حدود آن مشخص شده) است.

نحوه مالکیت شرکا در ملک مشاع:

اشاعه وضعیت ملکی است که میان دو یا چند نفر مشترک بوده و حق مالکیت هر شریک منتشر در تمام اجزاء ملک است. به عبارت دیگر مالکین مشاعی در تمام ذرات ملک مشاع با یکدیگر شریکند و هیچ قسمتی از ملک مشاع وجود ندارد که متعلق به تمام شرکا نباشد.

نحوه تصرف مالکین در ملک مشاع:

هر یک از شرکا در اعمال تصرفات حقوقی در ملک مشاع نسبت به سهم خود آزادند و وجود حالت اشاعه موجب ایجاد محدودیتی در مورد تصرفات حقوقی نمی شود. البته بدیهی است تصرف حقوقی شریک مازاد بر سهام خود مصداق معامله فضولی بوده و غیر نافذ محسوب می شود. اگر شریک یا شرکا دیگر، تصرفات صورت گرفته را تنفیذ کنند، معامله صحیح بوده و الا باطل است.
بر خلاف تصرفات حقوقی، تصرف مادی شریک در ملک مشاع نیازمند اذن و رضایت سایر شرکا است و هیچ یک از مالکین مشاعی بدون اذن و رضایت سایرین حق تصرف در ملک را ندارد.
به همین جهت است که دادخواست وضع ید بر ملک مشاع از سوی شرکا قابلیت استماع ندارد؛ چرا که پذیرش چنین دعوایی مستلزم تصرف در ملک سایرین بوده که در قانون ممنوع اعلام شده است. هم چنین پذیرش دعوای خلع ید از سوی هر یک از شرکای ملک مشاعی علیه سایر مالکین نیز بر همین مبنا قرار دارد. شایسته تذکر است که حتی پس از صدور حکم خلع ید علیه شرکا ملک مشاع به تقاضای یکی از مالکین نیز، اگر چه ملک از تصرف کلیه شرکا خارج می شود اما شریک محکوم له نیز نمی تواند در ملک تصرف کند و ادامه تصرفات در ملک مشاع باید با توافق کلیه مالکین باشد.

اشاعه چگونه بوجود می آید؟

اشاعه به دو طریق ایجاد می شود؛ قهری و اختیاری. اشاعه به موجب ارث، رایج ترین سبب قهری اجتماع حقوق مالکین محسوب می شود. به محض فوت مورث، کلیه ورثه به جز زوجه متوفی، املاک به جا مانده از مورث را به نحو مشاعی مالک می شوند. شرکت اختیاری در املاک نیز یا در نتیجه عقدی از عقود حاصل می شود یا به موجب قبول اختیاری مال مشاع توسط اشخاص متعدد. برای مثال زمانی که دو نفر به نحو اجتماع ملکی را می خرند، عقد بیع منعقد شده سبب ایجاد اشاعه خواهد شد. هم چنین زمانی که چند نفر بابت مطالبات خود از یک شخص، مشترکا ملکی را از او می پذیرند، حالت اشاعه در ملک مزبور ایجاد می شود.
 

نحوه تقسیم سود در ملک مشاع:

عواید و مخارج ملک مشاع بر عهده همه مالکین است و اصولا به نسبت سهام شرکا تقسیم می شود؛ مگر اینکه بر خلاف این امر توافق شده باشد. برای نمونه اگر شخصی مالک یک پنجم ملکی باشد، یک پنجم از اجاره بها یا اجرت المثل ملک نیز به او تعلق دارد و هم چنین پرداخت یک پنجم از هزینه های مربوط به ملک بر عهده او قرار می گیرد.
مالکین می توانند با توافق یکدیگر، سهمی بیشتر یا کمتر برای برخی از شرکا در نظر بگیرند؛ اما در فرض سکوت، تقسیم سود و زیان به نسبت سهام خواهد بود.

از بین رفتن حالت اشاعه:

حالت اشاعه ایجاد شده در ملک به دو طریق از بین می رود:

1. افراز ملک مشاع
2. تلف شدن تمام ملک مشاعی.

در صورت افراز ملک مشاع توسط اداره ثبت یا دادگاه، حالت اشاعه از بین خواهد رفت و هر یک از مالکین سهم مفروزی خود را خواهند داشت. شایسته تذکر است تفکیک ملک مشاع، سبب خروج ملک از حالت اشاعه نمی شود و پس از تفکیک نیز کلیه شرکا در تمام قطعات تفکیکی به نحو مشاع شریک محسوب می شوند و از بین رفتن حالت اشاعه مختص افراز است.

هم چنین تلف کل ملک مشاع نیز سبب از بین رفتن حالت اشاعه می شود. بدیهی است تلف بخشی از ملک، حالت اشاعه را از بین نمی برد و تمام مالکین در بخش باقی مانده به همان نسبت قبل شریکند.

به علت اجتماع حقوق اشخاص متعدد در املاک مشاع، این قبیل املاک از قوانین و مقررات خاصی تبعیت می کنند. از جمله مهم ترین دعاوی مطروحه در مورد املاک مشاع می توان به تخلیه ملک مشاع، تفکیک املاک مشاع، افراز املاک مشاع و فروش املاک مشاع اشاره کرد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا